جیولوجی - وزارت معادن و پترولیم

جیولوجی

از زمان های قدیم، افغانستان به عنوان یک منبع سنگ های قیمتی و نیمه قیمتی مانند یاقوت و لاجورد که در کوهای بدخشان واقع است، شناخته می شود. این سنگهای گرانبها از چند قرن بدین سو در سفرنامه ها و اشعار کهن فارسی تذکر داده شده است؛ در هر نقطه جهان اولین نشانه های معدنکاری از افغانستان سر می زند و دارای قدامت 6000 ساله می باشد. با وجود موقعیت سوق الجیشی (ستراتژیک) خود به عنوان پل تجارتی تاریخی و اهمیت آن به عنوان منبع سنگهای قیمتی؛ موقعیت های اصلی معادن قدیمی نسبتآ کم شناخته شده است، بجز اینکه چندین نسخه رسمی در مورد آن نگاشته شده اند. ظواهر معدن مس عینک لوگر که جدیداً کشف گردیده یک نمونه در زمینه می باشد. قبل از آغاز قرن 19، تلاشهای سیستماتیک جهت ارزیابی منابع منرالی در منطقه، توسط هیئت نظامی بریتانیه، تحت نظارت سروی جیولوجی هندوستان، انجام گردیده است. از آن زمان به بعد، هیئت های مختلف جولوجیکی مناطق در امتداد جاده ابریشم (جاده سیلک) را تحقیق کرده است و این مطالعات به عنوان بنیاد دانش امروزه جیولوجی افغانستان محسوب میگردد.

دوران جدید مطالعات منابع منرالی و جیولوجیکی افغانستان در هنگام افتتاح اداره سروی جیولوجی ملی در سال 1955 میلادی در ماه جولای، اغاز گردید.این امر نشان دهنده اغاز سروی سازمان یافته منابع منرالی و جیولوجیکی که از 25 سال بدین طرف ادامه دارد، میباشد. این دوره برای فعالیتهای گسترده ای نقشه برداری اختصاص گردیده بود، وپس از آن فعالیتهای سروی جیولوجیکی و اکتشاف ظواهر معدنی و همچنان ارزیابی تفصیلی این اکتشاف انجام گردیده است.

ریاست عمومی سروی جیولوجی افغانستان تحت وزارت معادن و صنایع این فعالیت را در همکاری با زمین شناسان المانی، ایتالیایی، فرانسوی و روسی و همچنان حمایت ظاهری سازمان ملل متحد، انجام گردیده است. جیولوجستان آلمانی، ایتالیایی، و فرانسوی بین سالهای 1959 و 1967 میلادی در افغانستان غرض اجرای این ماموریت حضور داشتند و در عرصه ایجاد نقشه ها ونگارش اسناد ذخایر منرالی موازی با منافع شوری نهفته در افغانستان که خلاصه ای مطالعات بین المللی را نهایی و انتشار نموده بود ، کمک و همکاری می نمودند. این تحقیقات در ابتدا منجر به ایجاد ریاست جیولوجی و معادن ، و بعدآ به ریاست سروی جیولوجی و منرالها مسمی گردید.

این دوره نشان دهنده ی مهم ترین مرحله اکتشافات منرالها تا امروز بوده؛ و منتج به ارائه گزارشات زیادی روی ظواهر مواد معدنی و منابع، گردیده است. کارتحقیقات جیولوژیکی در منطقه از اثر تجاوز روسیه بر سرزمین افغانستان در سال 1979 میلادی، زمانیکه کشور بطور موثر روی زمین شناسان غربی محدود نموده بود، شدیدآ متوقف گردید. قبل از حمله، تحقیقات جیولوژیکی افغانستان نسبت به سایر مناطق هیمالیا بیشتر شناخته شده است، از اینرو ، این امر باعث عدم علاقه مندی کشورهای خارجی در افغانستان و در انزوا قرار گرفتن جامعه افغان گردید.

مانند سایر نهاد های دولتی ریاست عمومی سروی جیولوجی افغانستان به شدت در طول بیش از دو دهه درگیری ضعیف گردیده و از کمبود سرمایه گذاری ،انکشاف سود مند و عدم توانایی های خاص برای انجام پروژه های فعال متاثر گردیده است. در دوران جنگ ها داخلی بین جناح های مجاهدین به تعقیب خروج نیروها شوروی در سال 1989 میلادی؛ چون ریاست سروی جیولوجی افغانستان در خط اول قرارد داشت از اینرو شدیدآ تخریب گردید.

درطول این دوره جنگ وبعدآ در دوران حکومت طالبان؛ اسناد، نقشه ها و نمونه های جیولوژیکی؛ با همکاری کارمندان ریاست سروی جیولوجی افغنستان و به اساس هدایت محترم داکتر میر اکبر با وجود خطرات بزرگ در منازل ایشان انتقال و حفظ و نگهداری گردید. بعد از اینکه طالبان در ماه دسمبر 2001 کابل را ترک گفتند، این اطلاعات و معلومات قیمتی دوباره به ریاست سروی جیولوجی افغانستان بازگردانده شده. نا گفته نباید گذاشت که دولت افغانستان از این متخصصین وفادار اظهار سپاس و قدر دانی می نماید.

بعد از سقوط رژیم طالبان، دولت انتقالی اسلامی افغانستان به کمک و همکاری بانک جهانی، کار تدوین پالیسی و ستراتیژی ها را برای سکتور معدنکاری، اغاز نمود. با تمام این سعی و تلاش ها، ریاست سروی جیولوجی نیاز به بازسازی و تجدید ساختار داشت، تا فعالیت های خویش را طبق معیارهای صنایع به پیش برده و به عنوان نهاد مدرن سروی جیولوجی شناخته شود و در ضمن دریافت قابلیت اینکه تا برنامه های نقشه برداری جیولوژیکی و ارزیابی منابع را با استفاده از میتود ها و روش های معاصر، تطبیق نماید.

برای رسیده گی به نیازمندی فوق الذکر، اداره سروی جیولوجی بریتانیا (BGS) و سروی جیولوجی متحد ایالات امریکا (UGS) کار پروژه های مشترک با سروی جیولوجی افغانستان و وزارت معادن و صنایع در سال ۲۰۰۴ میلادی اغاز نمود.

تلاشهای مشترک زیادی بمنظور تطبیق برنامه های جامع ظرفیت سازی، نقشه برداری جیولوژیکی،ارزیابی منابع معدنی و هایدروکاربنی ، ایجاد دیتا بیس جیولوژیکی و معدنی و سیستم اطلاعات جعرافیوی، انجام گردیده است. و همچنان پیشبرد برنامه ها و تدویر کورسهای آموزشی برای جیولوجستان او انجنیران معدنکاری افغان نیز شامل این همکاری ها بود است.

امروز، قوانین جدید منرالها و هایدروکاربنها و مقرره های مربوطه آن از سوی ولسی جرگه تصویب گردیده است و فعالیتهای کمک کننده گان/دونرا بین المللی افزایش یافته است. وزارت و رهبری جدید آن بسوی یک نقش مناسب تر به عنوان تنظیم کننده و روند داوطلبی را در مطابقت به معیارهای جهانی تجدید نموده است. منزل مقصود از این همه ظهور یک نهاد نظارتی، مباشراتی و تنظیم کننده امور معدنکاری مې باشد که از هر نگاه قابل مقایسه به جهان می باشد.